دریا
Joined: 27 Sep 2008 Posts: 224
|
|
زندگی و اندیشه مهاتما گاندی / نصور نقی پور
در این سوی جهان، ما سعی کردیم تا پلی میان دو جهان بزنیم Ú©Ù‡ بتوان از آن بالا Ø±ÙØª Ùˆ به آرامش رسید، آرامشی Ú©Ù‡ شما نتوانستید در جهان برقرار کنید. ما می‌دانیم Ú©Ù‡ چنین چیزی تنها با ØÙ‚یقت ممکن است، با آگاهی Ùˆ ارتباط میان زندگان Ùˆ مردگان. رهایی جهان در این Ù†Ù‡ÙØªÙ‡ است.
مهاتما گاندی
سی ام ژانویه Û²Û°Û°Û¸ شصتمین سالروز ترور مهاتما گاندی توسط یک هندوى Ø§ÙØ±Ø§Ø·Ù‰ است Ú©Ù‡ Ùکر مى کرد گاندى نسبت به مسلمانان بدلیل تز Â«ÙˆØØ¯Øª روØÂ» ادیان، بیش از ØØ¯ تساهل Ùˆ مدارا به خرج مى دهد.
موهنداس کَرÙمًچند گاندی در تاریخ Û² اکتبر Û±Û¸Û¶Û¹ در پوربندر هند به دنیا آمد. پدرش کارمند دولت Ùˆ مادرش زنی نجیب Ùˆ ÙØ¯Ø§Ú©Ø§Ø± بود. گاندی به پیروی از خانواده، به آیین هندو- بودایی«جÙین Jains» گروید. گاندی تا زمان دانشگاه در هند بود Ùˆ هنوز سیزده سال بیشتر نداشت Ú©Ù‡ ازدواج کرد. در ØØ§Ù„ÛŒ پا به Û±Û¹ سالگی گذاشت Ú©Ù‡ با چهار ÙØ±Ø²Ù†Ø¯ راهی انگلستان شد Ùˆ در رشته ØÙ‚وق ادامه ØªØØµÛŒÙ„ داد. در Û²Û´ سالگی مدتی بعد از Ùوت مادرش به Ø¢ÙØ±ÛŒÙ‚ای جنوبی Ø±ÙØª Ùˆ بعد از سه سال تجربه ÛŒ روزنامه نگاری Ùˆ وکالت، با اندیشه ÛŒ مبارزه با ظلم Ùˆ بی عدالتی به هند بازگشت. او در این دوران مقاله هایی در مورد آنچه استعمار به جهان سوم تØÙ…یل Ù…ÛŒ کند نوشت Ú©Ù‡ باعث شد بارها به زندان برود Ùˆ خشم استعمارگران اروپایی را برانگیزد.
در سال Û±Û¹Û²Û± رهبری کنگره ملی هند را بدست Ú¯Ø±ÙØª. او در این دوران توانست اندیشه ÛŒ مبارزه بدون اسلØÙ‡ خود را به مردمش بیاموزد Ùˆ اسلØÙ‡ ÛŒ استقلال Ùˆ Ø®ÙˆØ¯Ú©ÙØ§ÛŒÛŒ در سایه ÛŒ ØÙ‚یقت را به جامعه اش هدیه دهد. یکسال بعد اولین نشانه های اندیشه ÛŒ مبارزاتی خویش را Ú©Ù‡ ØªØØ±ÛŒÙ… کالاهای خارجی بود را بروز داد Ùˆ در برابر همه اتهاماتی Ú©Ù‡ به او وارد بود، سکوت را اختیار کرد Ùˆ با در پیش Ú¯Ø±ÙØªÙ† مقاومت منÙی، Ù…ØÚ©ÙˆÙ… به شش سال زندان شد.
هرچند بیماری آپاندیس او باعث آزادی اش در سال ۱۹۲۴ گشت ولی این دوره طولانی در زندان باعث شد تا گاندی آثار اندیشمندان بزرگی همچون بیکن، کارلایل، راسکین، امرسون، تورو و تولستوی را در یک برنامه منظم مطالعه کند. خلقیاتی همچون دوری از زنان و گیاهخواری در همین ایام شخصیت گاندی را به سمت و سویی برد که در ادامه به آن اشاره خواهد شد.
در سال Û±Û¹Û²Ûµ اولین روزه سیاسی خود را Ú©Ù‡ Ù‡ÙØª روز به طول انجامید را در اعتراض به همپیمانانش Ú©Ù‡ Ù†Ø§ÙØ±Ù…انی Ù…ÛŒ کردند، آغاز کرد. نقطه عط٠مبارزات او در سال Û±Û¹Û³Û° روز Û±Û² مارس بود Ú©Ù‡ مردم هند را دعوت به اعتراض برای Ø§Ù†ØØµØ§Ø± نمک توسط بریتانیا کرد. قدرت مردم هند اولین بار در این روز Ú©Ù‡ یک راهپیمایی Û²Û°Û° مایلی تا ساØÙ„ دریا بود، برای جهانیان به نمایش درآمد. گاندی Ùˆ تعداد زیادی از معترضین در این روز دستگیر شدند.
در ژانویه Û±Û¹Û³Û° پس از آزادی از زندان راهی انگلستان Ù…ÛŒ شود تا در یک Ú©Ù†ÙØ±Ø§Ù†Ø³ شرکت کند. این Ø³ÙØ± باعث ملاقات او با رومن رولان Ùˆ موسولینی شد. دو سال بعد از آن او با روزه های طلانی مدت Ú©Ù‡ ضع٠بدنی او را باعث شدند، کوشید تا نگاه نجس بودن Ú©Ù‡ نسبت به "کاستیها" در هند وجود داشت را از اجتماع کشورش بزداید. چون او معتقد بود Ú©Ù‡ استقلال سیاسی Ùˆ تغییر روش زندگی مردم بدون تغییر دادن ذهنیات Ùˆ روØÛŒÙ‡ Ùˆ اخلاق آنان ممکن نخواهد شد. او همزمان در اجتماع خویش نیز با اÙکار Ù…Ù†ØØ· Ùˆ عقب مانده مبارزه میکرد. در لابه لای همین مبارزات اجتماعی او بارها توسط بریتانیاییها دستگیر Ùˆ زندانی شد.
تا سال Û±Û¹Û´Û¸ او بارها با انگلیسیها در مورد استقلال هند به مذاکره نشست Ùˆ بالاخره توانست در Û±Ûµ اوت Û±Û¹Û´Û· استقلال هند را بدست آورد ولی در همین روزگار بود Ú©Ù‡ اختلاÙهای درونی برای تقسیم کشور به دو بخش هند Ùˆ پاکستان آغاز شد. در Ù¾ÛŒ کشته شدن هزاران Ù†ÙØ± Ùˆ آواره گیهای بسیار این تجزیه صورت Ú¯Ø±ÙØª Ùˆ او نتوانست مردمی Ú©Ù‡ دوستش داشتند را با هم آشتی دهد.
سرانجام مهاتما گاندی Ú©Ù‡ او را Ø±ÙˆØ Ù‡Ù†Ø¯ Ù…ÛŒ خواندند در سی ام ژانویه Û±Û¹Û´Û¸ در معبد بیرلا به قتل رسید.
بعضی از آثار گاندی بدین Ø´Ø±Ø Ø§Ø³Øª:
· تجربیات من با راستی
· صد درصد ساخت هند
· ÙˆØØ¯Øª جماعت Ùˆ ÙØ±Ù‚
· برنامه خلاقه
· خاطرات دهلی
· کلید بهداشت
· عدم تشدد در ØµÙ„Ø Ùˆ جنگ
· Ú©ÙÙ‘ Ù†ÙØ³
· بانوان و ظلم اجتماعی که به ایشان روا می شود
***
اولین سنگ بنای شخصیت گاندی را مذهبی بنا نهاد Ú©Ù‡ او از نیاکانش به ارث برده بود. او به رسم آئین هندو بودایی، گوشت Ùˆ زن Ùˆ شراب را بر خود ØØ±Ø§Ù… کرد تا مبادا اسیر جاذبه های زندگی شود. Ø§ØØªØ±Ø§Ù… به توازن Ùˆ نظم طبیعت، نوعی مبارزه منÙÛŒ را در ÙˆÛŒ پرورد Ú©Ù‡ او با سکوت Ùˆ روزه های پیاپی آنرا نشان Ù…ÛŒ داد.
ازدواج زود رس او Ùˆ مرگ پدرش در زمانی Ú©Ù‡ گاندی در بستر زناشویی بود باعث شد Ú©Ù‡ او بیکباره دل از زن بکند Ùˆ تجرد اختیار کند. این ضربه سخت باعث شد Ú©Ù‡ او همیشه در Ù¾ÛŒ لذتهای معنوی Ú©Ù‡ ØØªÛŒ بیشتر اوقات انتزاعی Ù…ÛŒ نمودند، برود.
او در بر خورد با غرب دو نوع نگاه را تجربه کرده است. نگاه اول او بدلیل جوانی Ùˆ ناپختگی، یکسره مبتنی بر تقلید Ùˆ تجمل است Ùˆ نمی تواند در برابر ØªÙØ§ÙˆØªÙ‡Ø§ÛŒ غرب نسبت به جامعه اش نگاه تØÙ„یلی داشته باشد. جاذبه های غرب در این دوران او را Ø´ÛŒÙØªÙ‡ میکند Ùˆ ØØªÛŒ Ø±ÙØªØ§Ø± Ùˆ کردار گاندی را نیز تغییر Ù…ÛŒ دهد.
اما هنگامی Ú©Ù‡ به بلوغ Ùکری Ù…ÛŒ رسد Ùˆ مطالعاتش در زمینه های ادیان Ùˆ ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯ شرق آغاز Ù…ÛŒ شود، از قالب یک انسان معمولی خارج Ùˆ به یک تئوریسن زندگی انسانی تبدیل Ù…ÛŒ شود Ú©Ù‡ Ù…ÛŒ تواند برای وجوه مختل٠زندگی ØØ±Ùهای تازه ای داشته باشد.
نگاه گاندی به غرب دو سویه است از سویی غرب را بدین گونه تعری٠میکند: «تمدن جدید اروپا، تمدنی ØµØ±ÙØ§ مبتنی بر مادیگری Ù…ØØ¶ Ùˆ استوار بر تولید صنعتی در کارخانه‌ها Ùˆ سربرآوردن شهرهای بزرگ است Ú©Ù‡ معیارهای آن را تراکم ثروت تعیین می‌کند. چنین تمدنی، طبیعت ØÙ‚یقی بشر Ùˆ هد٠او را با القای خواستهای کاذب Ùˆ Ú©Ù…Ú© به Ø§ÙØ²Ø§ÛŒØ´ ظرÙیت Ù…ØµØ±Ù Ø§ÙØ±Ø§Ø·ÛŒØŒ تهدید می‌کند. Ù…Ø¶Ø§ÙØ§ توزیع نابرابر ثروت Ùˆ نظام تولید انبوه، ناگزیر منجر به رقابت Ùˆ خشونت میان انسان Ùˆ همنوعان او می‌گردد» Ùˆ از سویی دیگر جوهر Ù¾ÛŒØ´Ø±ÙØª غرب را بخوبی Ù…ÛŒ شناخت. ماشین ساده نخ ریسی نماد صنایع Ú©ÙˆÚ†Ú© Ùˆ غیر متمرکز بود Ú©Ù‡ همیشه Ùˆ در همه جا ØØªÛŒ زندان Ùˆ Ø³ÙØ± بهمراه داشت. او ØØªÛŒ نظم Ùˆ قانون ØØ§Ú©Ù… بر غرب را به درستی درک میکرد Ùˆ آنرا قبول داشت. هرچند آخرین رای او به Ù†ØÙˆÛŒ در مورد غرب صادر شد Ú©Ù‡ آنرا Ù…ØÚ©ÙˆÙ… میکرد Ùˆ این شاید بدلیل ضع٠بورژوایی گاندی است Ú©Ù‡ نوعی ØÙ‚ارت طبقاتی آنرا باعث Ù…ÛŒ شد.
او رسالۀ «هند سواراج» را به انتقاد از غرب Ùˆ مصر٠گرایی نوشت. او همچنین مبارزه ای Ù†ÙØ³Ú¯ÛŒØ±ÛŒ با ماکیاولیسم Ùˆ ابزارهای ناپاک سیاسی برای رسیدن به قدرت انجام میداد Ùˆ در صدد بود تا عنصر صداقت Ùˆ پاکی را به سیاست Ùˆ مبارزه بیامیزد.
معرو٠است Ú©Ù‡ او در زمانی Ú©Ù‡ برای شناختن مردم کشورش با قطار درجه سه درون کشورش Ù…Ø³Ø§ÙØ±Øª میکرد، بخاطر بیرون کردنش از قطار بدلیل هندی بودن توسط یک مامور سÙیدپوست، مبارزه با تبعیض نژادی را آغاز کرد. او ریشه همه این تبعیض ها Ùˆ خشونت ها را ترس میدانست. برای همین الگوهای مبارزاتی او به نوعی برای تخریب روانی دشمن ترسو تدارک دیده Ù…ÛŒ شد. (روزه سکوت، نپوشیدن لباس Ùˆ ...)
او سیاست را عین صداقت Ùˆ درستی Ù…ÛŒ دانست Ùˆ از زندگی همراه با درستکاری Ùˆ پاکی Ø¯ÙØ§Ø¹ Ù…ÛŒ کرد. او بدون به‌کارگیری خشونت Ùˆ با ایمان به ØÙ‚یقت Ùˆ درست‌کاری، زندگی Ùˆ مبارزه کرد. مردم هندوستان به او مهاتما، "Ø±ÙˆØ Ø¨Ø²Ø±Ú¯" Ù…ÛŒâ€ŒÚ¯ÙØªÙ†Ø¯ Ùˆ او را به عنوان نماد آزادی Ùˆ مقاومت در برابر استعمار ستایش می‌کردند.
مبارزات مدنی هندیان، اولین جنبش مدنی برای ØÙ‚وق انسانی است Ú©Ù‡ آنروز برای دستیابی به عدالت Ø´Ú©Ù„ Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ بود. او Ø±ÙˆØ Ø®ÙˆØ¯Ú©ÙØ§ÛŒÛŒ را به جامعه هندوستان تزریق کرد Ùˆ این تاثیر چنان شگر٠بود Ú©Ù‡ همه لباسهای خارجی به نشانه اعتراض در خیابانها به آتش کشیده شد Ùˆ این آغاز استقلال Ùˆ خود Ú©ÙØ§ÛŒÛŒ هندوستان بود.
با اینهمه او در کتاب خاطراتش Ù…ÛŒ گوید: «گاندی‌ایسم در کار نیست؛ نمی‌خواهم پس از من ÙØ±Ù‚ه‌ای درست شود. به هیچ وجه مدعی نیستم آموزه نوینی را ابداع کرده‌ام Ùقط می‌خواستم با شیوه خود به مسائل زندگی روزمره Ùˆ اصول زندگی ابدی خودمان بپردازم. هیچ چیز تازه‌ای ندارم Ú©Ù‡ به دنیا بیاموزم. ØÙ‚یقت Ùˆ عدم خشونت، بی سن Ùˆ سال است. Ùقط سعی کردم این دو خصلت را تا ØØ¯ ممکن هرچه گسترده‌تر به تجربه درآورم.»
او تاثیر معنوی زیادی از مطالعه دو کتاب " نور آسیا " نوشته ÛŒ ادوین آرنولد Ùˆ انجیل Ù¾Ø°ÛŒØ±ÙØª Ùˆ نگاه رØÙ…انی او عرصه سیاست از همین مطالعات نشات Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ است. مضامین اوپانیشادها نیز تاثیر زیادی بر روØÛŒÙ‡ ÛŒ او گذاشت. بخشهای مربوط به پیامبر اسلام در کتاب«قهرمانان» اثر کارلایل او را با روØÛŒØ§Øª پیامبر اسلام آشنا ساخت. خواندن «زندگانی Ù…ØÙ…د Ùˆ جانشینان او» اثر واشنگتن ایروینگ او را Ø´ÛŒÙØªÙ‡ Ù…ØÙ…د کرد Ùˆ رد پای زهد Ùˆ شجاعت او از همین آشناییها آغاز شده است. همچنین آیین «آهیمسا»(آزار ندادن موجودات زنده) یا تز عدم خشونت را بعنوان مدلی برای مبارزه به کار برد.
«گاندی پایبندی به ØÙ‚یقت خویشتن را "ساتیاگراها" (واژه‌ای هندی متشکل از "ساتیا": ØÙ‚یقت Ùˆ "اگراها": به دنبال چیزی بودن) می‌نامید Ùˆ آن را با آیین هندی قدیم “آهیمسا“ ("Ø¢" : بدون، "هیمسا": خشونت) پیوند می‌داد.»
«او همیشه به روش satyagraha Ú©Ù‡ در Ø¢ÙØ±ÛŒÙ‚اى جنوبى کش٠کرده بود پایبند ماند Ùˆ به بسط Ùˆ گسترش چیزى پرداخت Ú©Ù‡ «دانش جدید عدم خشونت» Ùˆ «جراØÙ‰ Ùˆ درمان روØÂ» مى نامیدش Ú©Ù‡ درنظرش بزرگترین یارى ها را به اندیشه اخلاقى Ùˆ عمل سیاسى مى رساند». «به عقیده او تقرب به «وجود مطلق» (absolute) Ùˆ معصومیت کودکى ممکن است».
گاندى در مقدمه کتاب زندگینامه ÛŒ خود مى نویسد: «آنچه من در طول زندگى ام همواره در جستوجویش بوده ام رسیدن به Ø´Ú©ÙˆÙØ§ÛŒÙ‰ Ùˆ کمال وجودى Ùˆ دیدار خداوند است، رسیدن به رهایى Ùˆ رستگارى (Moksha)». او تا پایان عمر ØØªÛŒ در گرمترین میدانهای مبارزه خود را ÙØ±Ø§Ù…وش نکرد Ùˆ ØØªÛŒ خوردن جوش شیرین Ùˆ آب گرم در دورانی Ú©Ù‡ بیشترین Ù…ØØ¨ÙˆØ¨ÛŒØª را در بین مردم خود داشت، بعنوان نمادی برای مبارزه Ùˆ مصر٠گرایی برگزید. او اولین مجری طرØÙ‡Ø§ÛŒ Ù†Ø§ÙØ±Ù…انی مدنی خود بود؛ گواه این مدعا روزه های سیاسی Ùˆ غذای ساده ÛŒ اوست Ú©Ù‡ بن مایه های یک رهبر مقتدر اجتماعی را برایمان به تصویر Ù…ÛŒ کشد.
در راج قات بر سنگ یادبود گاندی نوشته شده است: ‌:«مایلم هند را آزاد Ùˆ نیرومند ببینم تا او بتواند خود را به عنوان قربانی راغب Ùˆ نابی برای بهتر کردن دنیا عرضه کند. ÙØ±Ø¯ÛŒ Ú©Ù‡ ناب است خود را قربانی خانواده می‌کند، خانواده قربانی دهکده، دهکده قربانی بخش، بخش قربانی استان، استان قربانی ملت، Ùˆ ملت قربانی همه Ù…ÛŒ شود. من خواهان«کلودایی راج»، سلطنت خداوند بر روی زمین، هستم.»
آخرین یادداشت بجا مانده از او Ú©Ù‡ عمری بر استراتژی مبنی بر عدم خشونت اصرار ورزید، عظیمترین سرمایه ایست Ú©Ù‡ جهان امروز از او به یادگار دارد. اواخر عمر گاندی صر٠تربیت نوه اش آرون گاندی شد Ùˆ همه ØÚ©Ù…ت های عملی خود را برای برچیدن بساط خشونت در Ù‡ÙØª نکته خلاصه کرد:
ثروت اندوزی بدون کار
لذت جویی بدون وجدان
دانش بدون شخصیت
تجارت بدون اخلاق
علم بدون انسانیت
پرستش ÙØ§Ù‚د از خودگذشتگی
سیاست بدون قانون و قاعده
این Ù‡ÙØª نکته آنهم در پایان زندگی مردی Ú©Ù‡ سرنوشت جهان سوم را تغییر داد بدین معنی است Ú©Ù‡ او خیلی پیشتر از آنکه قدرت را برای ارضای Ù†ÙØ³ خویش بخواهد تنها وسیله ای برای برقراری آرامش Ùˆ سعادت انسانها میداند. نگاه اخلاقی به انسان Ùˆ رØÙ…ت Ùˆ مهربانی در همه جای زندگی گاندی مشهود است.
وقتى از گاندى در دورانی Ú©Ù‡ جهان، چشم به ØØ±Ùهای او دوخته بود، خواسته شد Ú©Ù‡ پیامى براى جهان دهد، Ú¯ÙØª: «زندگى ام پیام من است».
پانوشت ها:
Û±. گاندی زندانی امید، ترجمه: Ù…ØÙ…د ØØ³ÛŒÙ† آریا، Ø¯ÙØªØ± نشر ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯ اسلامی، تهران ۱۳۷۲،
Û². رومن رولان، مهاتما گاندی، ترجمه: Ù…ØÙ…د قاضی
۳. مهاتما گاندی، سرگذشت من، مقدمه مسعود برزین
يكشنبه Û²Ûµ ÙØ±ÙˆØ±Ø¯ÙŠÙ† Û±Û³Û¸Û· _________________
WELCOME TO MAHATMA GANDHI
مهاتما گاندی
بارزترین و گرامی ترین گرایش گاندی ، میهن پرستی او بود . ارد بزرگ
شورانگیزترین عشق ، دلدادگی به میهن است . ارد بزرگ |
|